rootblysub
All videosYouTube Subtitle Translation한국어

A Simple Way to Break a Bad Habit | Judson Brewer | TED

0:12
Khi mới bắt đầu học thiền,
When I was first learning to meditate,
0:14
tôi được hướng dẫn chỉ cần chú ý đến hơi thở,
the instruction was to simply pay attention to my breath,
0:17
và khi tâm trí xao lãng, hãy đưa nó trở lại.
and when my mind wandered, to bring it back.
0:20
Nghe có vẻ khá đơn giản.
Sounded simple enough.
0:22
Thế mà tôi vẫn ngồi trong những khóa tu tĩnh lặng,
Yet I'd sit on these silent retreats,
0:25
mồ hôi thấm đẫm áo phông giữa mùa đông.
sweating through T-shirts in the middle of winter.
0:29
Tôi tranh thủ chợp mắt bất cứ khi nào có thể vì việc đó thật sự rất vất vả.
I'd take naps every chance I got because it was really hard work.
0:32
Thật ra, nó khiến tôi kiệt sức.
Actually, it was exhausting.
0:35
Hướng dẫn thì đủ đơn giản
The instruction was simple enough
0:37
nhưng tôi đã bỏ sót một điều rất quan trọng.
but I was missing something really important.
0:40
Vậy tại sao chú tâm lại khó đến thế?
So why is it so hard to pay attention?
0:43
Các nghiên cứu cho thấy
Well, studies show
0:44
ngay cả khi ta thật sự cố gắng chú ý đến điều gì đó --
that even when we're really trying to pay attention to something --
0:47
chẳng hạn như bài nói này --
like maybe this talk --
0:49
thì đến một lúc,
at some point,
0:50
khoảng một nửa chúng ta sẽ mơ màng,
about half of us will drift off into a daydream,
0:52
hoặc muốn kiểm tra bảng tin Twitter.
or have this urge to check our Twitter feed.
0:56
Vậy chuyện gì đang xảy ra?
So what's going on here?
0:59
Hóa ra ta đang chống lại một trong những quá trình được bảo tồn qua tiến hóa lâu đời nhất
It turns out that we're fighting one of the most evolutionarily-conserved
1:02
trong số những quá trình học tập mà khoa học hiện biết,
learning processes currently known in science,
1:05
một quá trình đã tồn tại
one that's conserved
1:06
từ những hệ thần kinh sơ khai nhất mà con người biết đến.
back to the most basic nervous systems known to man.
1:09
Quá trình học tập dựa trên phần thưởng này
This reward-based learning process
1:11
được gọi là củng cố tích cực và tiêu cực,
is called positive and negative reinforcement,
1:13
và về cơ bản diễn ra như sau.
and basically goes like this.
1:16
Thấy món ăn ngon mắt,
We see some food that looks good,
1:17
não bảo: “Năng lượng! Sống sót!”
our brain says, "Calories! ... Survival!"
1:20
Ta ăn, nếm thử —
We eat the food, we taste it --
1:22
ngon thật.
it tastes good.
1:23
Đặc biệt là với đường,
And especially with sugar,
1:24
cơ thể gửi tín hiệu đến não rằng,
our bodies send a signal to our brain that says,
1:27
“Hãy nhớ món đang ăn và nơi tìm thấy nó.”
"Remember what you're eating and where you found it."
1:31
Ta hình thành ký ức gắn với bối cảnh
We lay down this context-dependent memory
1:34
và học cách lặp lại lần sau.
and learn to repeat the process next time.
1:36
Thấy đồ ăn,
See food,
1:37
ăn, thấy ngon,
eat food, feel good,
1:39
lặp lại.
repeat.
1:40
Tác nhân, hành vi, phần thưởng.
Trigger, behavior, reward.
1:43
Đơn giản nhỉ?
Simple, right?
1:45
Sau một thời gian, bộ não sáng tạo bảo,
Well, after a while, our creative brains say,
1:48
“Này, bạn biết không?
"You know what?
1:49
Có thể dùng cách này để nhớ nhiều thứ hơn nơi có thức ăn.
You can use this for more than just remembering where food is.
1:52
Lần tới khi thấy buồn,
You know, next time you feel bad,
1:55
sao không thử ăn món ngon để thấy khá hơn?”
why don't you try eating something good so you'll feel better?"
1:59
Ta cảm ơn não vì ý tưởng tuyệt vời,
We thank our brains for the great idea,
2:01
thử làm theo và nhanh chóng nhận ra
try this and quickly learn
2:03
rằng ăn sô-cô-la hay kem khi tức giận hoặc buồn bã,
that if we eat chocolate or ice cream when we're mad or sad,
2:06
ta sẽ thấy khá hơn.
we feel better.
2:08
Vẫn là quá trình ấy,
Same process,
2:10
chỉ khác tác nhân khởi phát.
just a different trigger.
2:11
Thay vì cơn đói phát ra từ dạ dày,
Instead of this hunger signal coming from our stomach,
2:14
tín hiệu cảm xúc này — thấy buồn —
this emotional signal -- feeling sad --
2:16
kích hoạt cơn thèm ăn.
triggers that urge to eat.
2:19
Có lẽ hồi tuổi thiếu niên,
Maybe in our teenage years,
2:21
ta là mọt sách ở trường,
we were a nerd at school,
2:23
thấy đám trẻ nổi loạn bên ngoài hút thuốc, ta nghĩ:
and we see those rebel kids outside smoking and we think,
2:26
“Mình muốn thật ngầu.”
"Hey, I want to be cool."
2:27
Thế là ta bắt đầu hút thuốc.
So we start smoking.
2:29
Chàng cao bồi Marlboro đâu phải kẻ ngốc, và đó chẳng phải ngẫu nhiên.
The Marlboro Man wasn't a dork, and that was no accident.
2:33
Thấy ngầu,
See cool,
2:34
hút thuốc để ngầu,
smoke to be cool,
2:36
thấy vui. Lặp lại.
feel good. Repeat.
2:37
Tác nhân, hành vi, phần thưởng.
Trigger, behavior, reward.
2:40
Và mỗi lần làm vậy,
And each time we do this,
2:41
ta học cách lặp lại quá trình
we learn to repeat the process
2:43
và nó thành thói quen.
and it becomes a habit.
2:45
Về sau,
So later,
2:47
cảm thấy căng thẳng sẽ kích hoạt cơn thèm hút thuốc
feeling stressed out triggers that urge to smoke a cigarette
2:50
hoặc ăn thứ gì đó ngọt.
or to eat something sweet.
2:53
Giờ đây, chính những quá trình não bộ ấy
Now, with these same brain processes,
2:56
đã đưa ta từ học cách sinh tồn
we've gone from learning to survive
2:58
đến chỗ tự hủy hoại mình bằng những thói quen này.
to literally killing ourselves with these habits.
3:00
Béo phì và hút thuốc
Obesity and smoking
3:02
là những nguyên nhân hàng đầu có thể phòng tránh gây bệnh tật và tử vong trên thế giới.
are among the leading preventable causes of morbidity and mortality in the world.
3:07
Vậy quay lại với hơi thở của tôi.
So back to my breath.
3:09
Nếu thay vì chống lại bộ não,
What if instead of fighting our brains,
3:12
hay cố ép mình phải chú ý,
or trying to force ourselves to pay attention,
3:14
ta khai thác quá trình học tự nhiên dựa trên phần thưởng này...
we instead tapped into this natural, reward-based learning process ...
3:18
nhưng thêm một chút biến tấu thì sao?
but added a twist?
3:20
Nếu thay vào đó, ta thật sự tò mò
What if instead we just got really curious
3:22
về những gì đang diễn ra trong trải nghiệm tức thời của mình thì sao?
about what was happening in our momentary experience?
3:25
Để tôi lấy một ví dụ.
I'll give you an example.
3:26
Trong phòng thí nghiệm,
In my lab,
3:27
chúng tôi nghiên cứu xem liệu luyện tập chánh niệm có thể giúp mọi người bỏ thuốc lá không.
we studied whether mindfulness training could help people quit smoking.
3:31
Giờ thì, cũng như việc cố ép mình chú ý đến hơi thở,
Now, just like trying to force myself to pay attention to my breath,
3:34
họ có thể cố ép mình bỏ thuốc lá.
they could try to force themselves to quit smoking.
3:38
Và phần lớn họ đã từng thử cách này nhưng thất bại --
And the majority of them had tried this before and failed --
3:41
trung bình sáu lần.
on average, six times.
3:43
Còn với việc luyện tập chánh niệm,
Now, with mindfulness training,
3:45
chúng tôi bỏ chuyện ép buộc, thay vào đó tập trung vào sự tò mò.
we dropped the bit about forcing and instead focused on being curious.
3:49
Thậm chí, chúng tôi còn bảo họ cứ hút thuốc.
In fact, we even told them to smoke.
3:52
Sao cơ? Đúng vậy, chúng tôi nói: "Cứ hút đi,
What? Yeah, we said, "Go ahead and smoke,
3:54
chỉ cần thật sự tò mò xem cảm giác khi hút thuốc thế nào."
just be really curious about what it's like when you do."
3:58
Và họ nhận thấy điều gì?
And what did they notice?
4:00
Đây là ví dụ từ một người hút thuốc trong nhóm chúng tôi.
Well here's an example from one of our smokers.
4:02
Cô ấy nói: "Hút thuốc trong chánh niệm:
She said, "Mindful smoking:
4:04
mùi như phô mai thiu
smells like stinky cheese
4:06
vị như hóa chất,
and tastes like chemicals,
4:07
Kinh quá!"
YUCK!"
4:09
Cô ấy biết về mặt lý trí rằng hút thuốc có hại cho mình,
Now, she knew, cognitively that smoking was bad for her,
4:13
vì thế cô ấy tham gia chương trình của chúng tôi.
that's why she joined our program.
4:15
Cô ấy nhận ra điều gì khi tò mò chú tâm lúc hút thuốc
What she discovered just by being curiously aware when she smoked
4:20
Hút thuốc có vị như cứt vậy.
was that smoking tastes like shit.
4:23
(Tiếng cười)
(Laughter)
4:26
Giờ đây, cô chuyển từ hiểu biết sang thấu hiểu.
Now, she moved from knowledge to wisdom.
4:30
Cô không chỉ biết trong đầu rằng hút thuốc có hại
She moved from knowing in her head that smoking was bad for her
4:33
mà còn cảm nhận tận xương tủy,
to knowing it in her bones,
4:36
và cơn mê thuốc lá tan biến.
and the spell of smoking was broken.
4:38
Cô bắt đầu thấy chán ghét hành vi của mình.
She started to become disenchanted with her behavior.
4:42
Còn vỏ não trước trán,
Now, the prefrontal cortex,
4:45
phần não trẻ nhất xét theo tiến hóa,
that youngest part of our brain from an evolutionary perspective,
4:48
hiểu ở mức lý trí rằng ta không nên hút thuốc.
it understands on an intellectual level that we shouldn't smoke.
4:52
Và nó cố hết sức giúp ta thay đổi hành vi,
And it tries its hardest to help us change our behavior,
4:56
giúp ta bỏ thuốc,
to help us stop smoking,
4:57
giúp ta ngừng ăn cái bánh thứ hai, thứ ba, thứ tư.
to help us stop eating that second, that third, that fourth cookie.

Only the first 5 minutes are free. Install the app or extension to keep watching.

Download
Request another language
Also available as a Chrome extension and mobile appDownload
Translating0%